İzmir Yangın Kapıları

Yangın kapısı, yangın ve benzeri acil durumlarda insanların dışarıya en hızlı biçimde tahliyesini sağlayan kapıya verilen isimdir. Metal malzemeler kullanılarak üretilirler ve kullanım alanına göre alevlere 30, 60, 90 ve 120 dakikaya kadar dayanabilmektedir. Duman sızdırmaz özelliğe sahip olmaları dolayısı ile yangın anında insanların duman zehirlenmelerinden de korunmasını sağlar. Acil çıkış kapısı ismi ile de bilinen bu kapılar, itfaiyenin yangın yönetmeliğinde oldukça geniş bir yere sahiptir. Yönetmelikler ile birçok yapıda bulundurulması zorunlu hale getirilmiştir.

Yangın kapısı olası bir yangın afetinin yaşanması durumunda kişilerin can güveliğinin korunması amacına hizmet eder. Yangının yayılmasını ve bir yapının farklı bölümleri arasında belirli bir süre için duman geçişini azaltması prensibine dayanarak çalışır. Yangın afetinin yaşandığı sırada binadan güvenli bir şekilde ayrılmak için tasarlanan yangın merdivenlerine açılır. Yangın merdivenlerin hızlı bir şekilde kullanılarak en az hasarla afetten kurtulunması en nihai amacıdır.

Yangın yönetmeliğine göre okul, iş merkezi, otel, fabrika, alış veriş merkezi, yüksek katlı apartmanlar gibi çok sayıda insanı içerisinde bulunduran binalarda yangına karşı önlemlerin alınması zorunludur. Bu önlemler kapsamında gereken noktalarda belirli bir süre ısı ve alev geçişine direnebilecek yangın kapıları kullanılır.

1. Yangın kapılarını normal bir kapı gibi kullanmak
2. Yangın sırasında güvenli  kaçış için bir rota sağlamak
3. Yangına kalitesine göre belirli bir süre dayanarak yangının yayılmasını engellemek
4. Can ve mal güvenliğini sağlamak

MADDE 47

1. Kaçış yolu kapılarının en az temiz genişliği 80 cm’den ve yüksekliği 200 cm’den az olamaz. Kaçış yolu kapılarında eşik olmaması gerekir. Dönel kapılar ile turnikeler, çıkış kapısı olarak kullanılamaz. 
2. Kaçış yolu kapıları kanatlarının, kullanıcıların hareketini engellememesi gerekir. Kullanıcı yükü 50 kişiyi aşan mekânlardaki çıkış kapılarının kaçış yönüne doğru açılması şarttır. Kaçış yolu kapılarının el ile açılması ve kilitli tutulmaması gerekir.
3. Kaçış merdiveni ve yangın güvenlik holü kapılarının; duman sızdırmaz ve 4 kattan daha az kata hizmet veriyor ise en az 60 dakika, bodrum katlara ve 4 kattan daha fazla kata hizmet veriyor ise en az 90 dakika yangına karşı dayanıklı olması şarttır. Kapıların, kendiliğinden kapatan düzenekler ile donatılması ve itfaiyecilerin veya görevlilerin gerektiğinde dışarıdan içeriye girmelerine imkân sağlayacak şekilde olması gerekir.
4. Kaçış kapısında, tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası veya lamba çıkıntısı ile 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçüdür. Tek kanatlı bir çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm’den az ve 120 cm’den çok olamaz. İki kanatlı kapıda temiz genişlik, her iki kanat 90 derece açık durumda iken, kanat yüzeyleri arasındaki ölçüdür. 5265
5. Merdivenden tabii zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan bütün kaçış yolu kapıları ile bir kattaki kişi sayısının 100’ü geçmesi hâlinde, kaçış merdiveni, kaçış koridoru ve yangın güvenlik holü kapıları, kaçış yönünde kapı kolu kullanılmadan açılabilecek şekilde düzenlenir.
6. Kapıların en çok 110 N kuvvetle açılabilecek şekilde tasarlanması gerekir.

1. Yangın kapılarının fiyatları yapısındaki malzemelere bağlı olarak değişir .
2. Oldukça geniş bir fiyat aralığına sahiptir.

Yangın kapıları, özel güvenlikli ve sağlam sistemleriyle ortamlar arası belirili süre için hava geçişini engeller. Yangın kapısı binanın farklı bölmeleri arasında yangının yayılmasını önlemek için kullanılır. Her yangın kapısının imal edilen malzemesine göre yangın derece sınıfı mevcuttur. Yangın kapıları, gerçek bir yangın afetinin yaşanıldığı simülasyonlar kullanılarak laboratuvarlarda test edilir ve sertifikalandırılır. Test sırasında kapının performansına göre, onaylanmış kuruluş test edilen kapı için bir yangın derecesi sertifikası verir.

Yangın kapılarının en nihai amacı yangın durumuyla karşılaşıldığında afeti durudurarak kişilerin çıkan dumandan zehirlenmesini önlemektir. Geçici süreliğine de olsa yangın kapılarının hava sirkülasyonunu kesmesi yangının daha erken sönmesini ve kişilerin daha az hasarla afeti atlatabilmesine olanak sağlamaktadır.

Yangın kapısı almadan önce mutlaka dikkat etmeniz gereken daha önce bilgi sahibi olmanız konulardan bahsetmemiz gerekirse;

Yangın Kapılarını Oluşturan Materyaller:

• Yangın Kapısı Kasası: Yangın kapıları tek kasa ve çift kasa olarak iki farklı seçenekte sunulmaktadır. Çift kasalı yangın kapılarında iç kasa ve dış kasa kullanılarak yangın dayanım derecesinin daha çok olması amaçlanır.
• Yangın Kapısı Kanadı: Yangın kapıları çelik, ahşap veya alüminyum olabilir. Çelik kapılar yangına daha uzun süre dayanabilir, bu nedenle ahşap ve alüminyum kapılara göre daha yüksek yangın derecelerine sahiptir.
• Menteşeler: Metal menteşeler, yangın sırasında kapının çerçeveye bağlı konumda kalmasını sağlar.
• Aksesuarlar: Yangın kapısı aksesuarları kilit, tutamak seti ve panik çıkış cihazlarından oluşur.  Kilidin mandalı, yangın sırasında kapıyı kapalı tuttuğu için oldukça önemlidir. Kapının kapalı tututlmasıyla yangının diğer alanlara sıçramasının önüne geçilir. Kol setleri ve panik çıkış cihazları yangın sırasında insanların binadan güvenli bir şekilde çıkmasını sağlar.
• Kapatma Mekanizması: Yangın kapıları, yangın sırasında daima kapalı tutulmalıdır. Bir kapı yakın veya yaylı menteşe bunu sağlar.
• Şişen Contalar: Kapı ve çerçeve arasındaki boşlukları kapatmak için kapının kenarlarının etrafında, sıcaklıklar belirli bir sınırın üzerine çıktığında genişleyecek şekilde tasarlanmış şişen conta olmalıdır. Genleşip şişen contalar sayesinde yangın kapısı açılmayacak ve sıçramasının önüne geçecektir.

Yangın kapılarının hemen üst kısmında (veya bazen yanına) bir etiket veya metal plaka bulunur. Bu alanda setifika işaretini görebilirsiniz. Sertifika işareti olmadan, hakiki bir yangın kapısı olup olmadığını maalesef anlayamazsınız. Sertifikanın teyit ettiğiniz zamanda da mutlaka yeniden sorgulamalı ve ilgili firmanın sertifikasyon ve kalitifikasyon işlemlerini gözden geçirmelisiniz.

Yangın kapısında bulunan contalar olası yangın durumunda belirli sıcaklıkların üzerine çıkılınca kendiliğinden genleşebilen bir teknolojiyle üretilir. Genleşen contalar sayesinde ortamlar arası hava akışı belirli süreliğine durdurulur ve yangının yayılmasının önüne geçilir. Bu contaların sağlam ve kaliteli olması son derece önemlidir. Isı ile temas halinde olan contaların genişleyeceğinden ve yangının çatlaklardan geçmesini engelleyeceğinden emin olun. Contaları, kapının ve çerçevenin kenarlarına bakarak kontrol edebilirsiniz. Gözle muayene edebileceğiniz gibi uzmanlardan bu konuda destek isteyebilirsiniz.

Yangın kapısının yangın sırasında mutlaka kapalı olması gerekir. Kullanılan menteşenin kapıyı tam olarak kapatabileceğinden emin olmalısınız.  Tüm menteşelerin vidaları kontrol ederek herhangi bir hasar olmadığını tespit etmelisiniz. Kapı zemine sürtünmeden veya zeminle arasında belirgin bir boşluk olmadan açılıp kapanmalıdır. Yangın kapılarının tam olarak kapalı kalmaması durumunda olası afeti engellemeyeceğini bilmelisiniz.

2007 yılında Resmi Gazete’de yayınlanan Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında yangın kapılarının ölçülerinin bulundurması gereken azami değerleri belirtilmiştir. Bu yönetmelik kapsamında;

En az temiz genişliği 80 cm’den ve yüksekliği 200 cm’den az olamaz şeklinde hem genişlik hem de yükseklik bilgilerine yönelik kaçış yolu kapıları ölçü olarak tarif edilmiştir.

• Duman sızdırmaz ve 4 kattan daha az kata hizmet veriyor ise en az 60 dakika kaçış merdiveni ve yangın güvenlik holü kapıları dayanıklı olmalıdır.
• Ayrıca bodrum katlara ve 4 kattan daha fazla kata hizmet veriyor ise en az 90 dakika yangına karşı dayanıklı olması gerekiyor.

Kaçış kapısında, kapı kasası veya lamba çıkıntısı ile 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçü, tek kanatlı kapıda temiz genişlik ölçüsüdür. Tek kanatlı bir çıkış kapısında temiz genişlik 80 cm’den az ve 120 cm’den çok olamaz. İki kanatlı kapıda her iki kanat 90 derece açık durumda iken, kanat yüzeyleri arasındaki ölçü temiz genişlik ölçüsüdür.

Kaçış merdiveni, kaçış koridoru ve yangın güvenlik holü kapıları, kaçış yönünde kapı kolu kullanılmadan açılabilecek şekilde düzenleme, merdivenden tabii zemin seviyesinde güvenlikli bir alana açılan bütün kaçış yolu kapıları ile bir kattaki kişi sayısının 100’ü geçmesi hâlinde olmalıdır.

Yangın kapılarının standart olarak üretildiği ölçü 90 x 210cm ve 100 x 210cm’dir.

Panik bar acil çıkış kapılarının üzerinde takılan, acil çıkışlar için kullanılan özel kilit mekanizmasıdır. Yangın kapılarında mutlaka panik bar kilitli sistem tercih edilmelidir. Çünkü yangın kapısı kilitli olsa dahi panik bar kaçış yönünde kapıyı açabilecek özellikte panik kilitli sitemiyle kolaylıkla açılabilir. 2 çeşit panik bar mekanizması bulunmaktadır. Dıştan takmalı panik bar ve içten takmalı panik bar olarak sunulmaktadır. Her ikisinin de ana amaç yangın sırasında en kısa sürede çıkış yapmanızı sağlar. Acil çıkış kapıları can güvenliği acısından önem taşıdığı için panik barların belli aralıklar ile bakımları yaptırılması son derece önemlidir.

Yangın kapısı, can ve mal güvenliği açısından önem arz eden bir kapıdır. En kısa sürede çıkış yapmayı sağlayan yangın merdiveni kapısı oldukça nitelikli kapılardır.  Yangın kapısı tüm yapılarda kullanılmaktadır.

• Apartmanlar
• Oteller
• Fabrikalar
• Hastaneler
• Bankalar
• Şirketler
• Plazalar
• Restoranlar
• Alışveriş Merkezleri
• Okullar
• Üniversiter
• Kongre ve Spor Merkezleri
• Güzellik Merkezleri

gibi akla gelebilecek ortak alanların bulunduğu kalabalık alanlarda mutlaka kullanılmalıdır. Yangın kapısının sağlayacağı ekonomik ve psikolojik destek felaketzedelere fayda sağlayacaktır.

Yangın kompartımanı apartmanın her yanının en az 60 dakika yangına dayanıklı materyaller kullanılmasıyla tasarlanan ısı ve duman geçirmez alanlardır. Bina içerisinde yangın esnasında ateşin ve dumanın yayılmasını önlemek için yangın kompartımanları olmazsa omazlardandır. Alevlerin yalnızca bir alanda kalmasını sağlamak amacıyla kullanılan yangına dayanıklı malzemeler sayesinde yangın kontrol altına daha kolay bir şekilde alınabilir.

Yangın güvenlik holü; kaçış merpenlerine yangının ve dumanın geçişini engellemek için yapılan bölümdür.

Yangın sırasında yangın güvenlik holleri; kaçış merpenlerine dumanın geçişinin engellenmesi, söndürme ve kurtarma elemanlarınca kullanılması ve gerektiğinde engellilerin ve yaralıların bekletilmesi için kullanılır. Hollerin, kullanıcıların kaçış yolu içindeki hareketini engellemeyecek şekilde tasarlanması şarttır.

Yangın güvenlik hollerinin duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu hollerin, yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en az 90 dakika dayanıklı duman sızdırmaz kapı ile diğer bölümlerden ayrılması gerekir.

Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te yangın güvenlik holü hakkında bulunan açıklamalar şu şekildedir:

Yangın güvenlik holü

MADDE 34-

 (1) Yangın güvenlik holleri; kaçış merdivenlerine dumanın geçişinin engellenmesi, söndürme ve kurtarma elemanlarınca kullanılması ve gerektiğinde engellilerin ve yaralıların bekletilmesi için yapılır. Hollerin, kullanıcıların kaçış yolu içindeki hareketini engellemeyecek şekilde tasarlanması şarttır.

(2) Yangın güvenlik hollerinin duvar, tavan ve tabanında hiçbir yanıcı malzeme kullanılamaz ve bu hollerin, yangına en az 120 dakika dayanıklı duvar ve en az 90 dakika dayanıklı duman sızdırmaz kapı ile diğer bölümlerden ayrılması gerekir.

(3) Yangın güvenlik hollerinin taban alanı, 3 m²’den az, 6 m²’den fazla ve kaçış yönündeki boyutu ise 1.8 m’den az olamaz.

(4) Acil durum asansörü önünde yapılacak yangın güvenlik holü alanı, 6 m^2’den az, 10 m^2’den çok ve herhangi bir boyutu 2 m’den daha az olamaz.

(5) Döşemeye, asansör holünde çıkış kapısına doğru 1/200’ü aşmayacak bir eğim verilir.

(6) Konutlar için özel durumlar hariç olmak üzere, bodrum katlarda merdiven yuvaları ile asansör kapıları önünde, yüksek binalarda kaçış merdiven yuvaları ile acil durum asansörü önünde yangın güvenlik holü yapılır.

(7) Yapı yüksekliği 51.50 m’den az olan binalarda parlayıcı madde ihtiva etmeyen ve kullanım alanlarından kapı ile ayrılan koridor ve hollerden kaçış merdivenine ulaşılıyor ise, yangın güvenlik holü gerekli değildir.

(8) Yangın güvenlik hollerinin kullanmaya uygun şekilde boş bulundurulmasından, bina veya işyeri sahibi ve yöneticileri sorumludur.